Selasa, 14 Januari 2020

Tembang Gambuh

Urip Bebrayan


    Serat Wedhatama iku anggitane Kanjeng Gusti Pangeran Adipati Arya (KGPAA) Mangkunegara lV. Tembung serat tegese tulisan utawa karya, wedha tegese wulangan utawa tuntunan, dene tama duwe teges utama utawa kautaman. Dadi, wose Serat Wedhatama iku wulangan luhur kanggo mbangun budi pekertine sapa wae kang maca. Serat Wedhatama dianggit wujud tembang macapat pupuh Pangkur, Sinom, Pocung, Gambuh, lan Kinanthi.


A. Maca lan nanggapi teks Serat Wedhatama pupuh Gambuh lan nitik guru gatra, guru lagu, lan guru wilangan

 Gambuh
Samengko ingsun tutur
sembah catur supaya lumuntur
dihinraga, cipta, jiwa, rasa, kaki
ing kono lamun tinemu 
tandha nugrahaning Manon

  • Guru gatra yaiku wewaton cacahe larik saben sapada. Guru gatra ne saben papada tembang gambuh ana 5.
  • Guru lagu yaiku wewaton dhong - dhinge swara utawa sukon - wulone swara saben pungkasane gatra. Guru lagune tembang gambuh yaiku u, u, i, u, o.
  • Guru wilangan yaiku wewaton cacahing anda (suku kata) saben sagatra (larik). Dadi, guru wilangane tembang gambuh yaiku 7, 10, 12, 8 8, 
  • Supaya gampang dieling - eling, guru wilangan lan guru lagune tembang gambuh, biasane ditulis: 7u, 10u, 12i, 8u, 8o.  
B. Nemokake tuntunan ing serat wedhatama pupuh gambuh lan njumbuhake karo kahanane bebrayan

Gambuh
kelak saya bertutur,
empat macam sembah supaya
dilestarikan,
pertama: raga, kedua: sembah
 cipta, ketiga: sembah jiwa, dan 
keempat: sembah rasa, anakku.
disitulah akan bertemu dengan 
pertanda anugrah tuhan.


Pada iki salah siji saka 35 pada ing Gambuh Serat Wedhatama. Saka pada kang wis dijarwakake dadi basa Indonesia mau bisa ditemokake tuntunaning urip, upamane:
  • Manungsa kudu nyembah gusti kang maha kuasa.
  • Sembah marang Gusti kang maha kuwasa ana patang werna yaiku sembah raga, jiwa, rasa.
  • Manungsa yen wis nglakoni patang sembah iku mau, bakale entuk anugrah saka gusti kang maha kuasa.







Sumber: Gegaran Nyinau Basa Jawa 2 Kels Xl SMA/SMK/MA

5 komentar: